Vegan Beslenme Sağlıklı Mı?

vegan beslenme

Özellikle son zamanlarda insanların beslenmelerine daha dikkat etmeye başlamasıyla birlikte vegan beslenme artışa geçti ve bu konu hakkında en çok sorulan soru şu: Vegan beslenme sağlıklı mı?

Vegan beslenmenin de tüm diyet türlerinde olduğu gibi güçlü ve zayıf olduğu yönler elbette var. Vegan beslenme sağlıklı mı sorusunu sorarken ise veganlığın ne olduğunu, nasıl uygulandığını anlamak ve bu konuda doğru bilinen yanlışları düzeltmek bu diyetin etkilerini anlamak kadar önemli.

 

Vegan Beslenme Nedir? 

Vegan beslenme, hayvansal ürünlerin tüketilmediği tamamen bitki ve bitkisel besin odaklı bir diyettir. Vegan diyette et ve süt ürünlerinin yanı sıra bal gibi hayvan kaynaklı ürünler de diyetin dışında tutulur.

 

Bir İnsan Neden Vegan Olur Ki?

Vegan beslenmeyi seçmenin sebepleri arasında etik, sağlıkla ilgili endişeler, alerjiler, çevresel kirliliği azaltma, besine ulaşma, kültür, vicdani nedenler ve din sayılabilir.

Besin tüketme biçimi son derece kişisel ve değişime açık bir süreçtir. Vücudunuz, zihniniz ve sağlığınız için en uygun besinleri bulmanın yanı sıra bu besinlerin ekonomik olarak sizi zorlamayacak, erişilmesi kolay ve tüketmesi sizin günlük zamanlamanıza uyan besinler de olması lazım. Bu nedenle her bireyin besin tercihleri değişebilir ve bu konuda gereken hassasiyet gösterilmelidir. Birinin diyeti hakkında konuşurken sağlık ve kültürel geçmişini göz önüne almak, bu kişinin besinlerle olan ilişkisini göz önüne almak kadar büyük önem taşır.

Maalesef vegan beslenme özellikle sosyal medya üzerinden son derece hedef haline getirilen bir konu haline geldi. Bu bağlamda sağlıklı ve besine ulaşmanın sınıf ve coğrafyaya son derece bağımlı olduğu bir sosyal düzende özellikle yeme bozuklukları toplumun ciddi bir bölümünü etkilerken herhangi bir diyeti beğeni ve etkileşim kaygılarıyla hedef haline getirmek ise son derece yıkıcı etkileri olan bir davranış olacaktır. Bu yüzden bireysel ve toplumsal eğitimde bu konuya eğilmek de uzun vadede sosyolojik olarak ciddi faydalar gösterebilir.

Veganlık Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Bal da mı yemiyorsunuz?

Vegan diyet, tanımında hayvansal tüm besinleri dışarıda bırakan bir diyet olduğu için hayvansal kalıntılar ya da hayvan emeği içeren hiçbir besini kendi içine kabul etmez.

Hayvansal besin tüketirsem veganlıktan çıkmış mı olurum?

Veganlık alınıp, atılabileceğiniz bir kulüp değil belli kuralları olan bir beslenme biçimidir. Ve tüm diyetler gibi Veganlık da bir spektrumdur. Hayvansal ürünleri tamamen hayatından çıkarmış olan ya da nadiren çeşitli sebeplerden ötürü hayvansal ürünler tüketen bir diyete sahip olabilirsiniz. Hatta vegan beslenmeyi tüm hayatınız boyunca uygulamanız bile gerekmez! Yalnızca haftada birkaç gün ya da günde birkaç öğün de vegan besleniyor olabilirsiniz. Daha önce belirttiğimiz gibi veganlık bir kulüp değil, spektrumu olan bir diyet ve önemli olan şey her zaman için sağlığınız ve besine ulaşabilme imkanlarınız olmalı.

Veganlar yeterince protein alamıyor.

Bu büsbütün yanlış bir önerme ve bunun sebebi muhtemelen hangi besinin ne içerdiğinin halk arasında bir netlikle bilinmemesi. 

Vegan beslenmede proteinin yoğun olduğu et ve süt ürünleri tüketilmez ancak protein almanın tek yolu tabi ki de hayvansal ürünler değil. Bunu anlamak için hayvansal ürünlere alerjisi olan insanlara bakmanız yeterli. Doğa, elbette ki bunları hesaba katıp almamız gereken tüm besin gruplarını alternatifleri ile bize sunuyor. Yeşil mercimek, nohut, badem, bezelye, Brüksel lahanası, ıspanak, mısır, mantar, karnabahar ve brokoli gibi pek çok sebze ve kuruyemiş yüksek oranlarda protein içeriyor.

Vegan beslenme yeni yeni bulunan ve uygulanan bir diyet türü.

Bu da maalesef yanlış bir bilgi. Tarih boyunca pek çok toplum coğrafya, kültür ve dini inançlardan ötürü vegan besleniyor. Örneğin uzak Doğu’da ağırlıklı olarak takip edilen Budizm ve şaman kökenli başka alt dinler, hayvanları dünyanın ayrılmaz bir parçası olarak görür ve onlara zarar vermeyi kesinlikle yasaklar. Bunun bir sonucu olarak bazı insanlar sadece et yemezken diğerleri tüm hayvan kökenli besinlerden kaçınır.

 

Veganlar sadece ot ile besleniyor, karnivor diyet tipi kadar çeşitli bir mutfakları yok.

Bu önermeye artık sadece gülüp geçiyoruz çünkü internetteki her sosyal medya mecrasında çeşitli vegan tarifler paylaşan binlerce sayfa var. 

Vegan mutfağı tat ve çeşit olarak kesinlikle kısıtlayıcı değil çünkü daha önce bahsettiğimiz gibi tüm hayvansal besinlerin muadili doğada zaten hazır halde bulunuyor. Ayrıca unutmamak gerekir ki çoğu yemeğe tadını veren hayvansal besinler değil sebze ve baharatlardır.

Dilerseniz her gün çeşitli yemek tarifleri paylaşan bu Instagram sayfasına bir göz atabilirsiniz.

 

Vegan besine erişim çok zor ve pahalı.

“Vegan beslenme sağlıklı mı?” sorusunu genelde “vegan beslenebilir miyim?” sorusu takip ediyor. Besinlere erişim tekrar tekrar söylediğimiz gibi coğrafya, zaman ve ekonomi ile ilgili bir durum ve bu da vegan diyette farklı değil.

 

Vegan besinler genelde sebze ve meyve ağırlıklı olduğu için pazar ve manavlardan taze ve uygun fiyata bulmak kolay ve zahmetsiz oluyor ancak paketli ürünlerde bu durum biraz daha dikkat etmenizi gerektirir. Çoğu ürün neredeyse tamamen vegan gibi görünse de peynir altı suyu tozu gibi hayvansal ürün de içerebiliyor. Ancak elbette ki vegan paketli ürünler bulmak imkânsız değil. En basit şekilde bir internet aramasıyla vegan ürünler üreten markaların isimlerini liste olarak bulabilirsiniz. Eğer hem tamamen vegan hem de hiçbir katkı maddesi içermeyen tamamen sağlıklı besinler arıyorsanız sayfamıza bir göz atmanızı da şiddetle tavsiye ederiz.

 

Peki Vegan Beslenme Sağlıklı Mı?

Doğru planlanan bir vegan diyet, size hayvansal besinler tükettiğiniz bir diyetten çok daha fazla yarar sağlayabilir. Peki nedir bu faydalar? Tek tek inceleyelim.

 

1. Kalori Hakkında Endişelenmeden Doyun

Vegan diyette tüketilen besinlerin içerisinde eğer siz dışarıdan eklemezseniz hiç ya da hiçe yakın yağ bulunur. Bu da eğer pişirme sırasında çok fazla yağ eklemezseniz bu konuda fazla endişelenmenize gerek kalmaması anlamına geliyor.

 

Bu konudaki bir diğer işe yarar konu ise vegan diyette aldığınız kalorinin karma diyette aldığınız kaloriye göre nicelik olarak daha fazla besin içermesinin gerekmesi. Bu da demek oluyor ki vegan diyette doymak için daha az yemeniz yeterli ve bu sayede karma bir diyette alacağınız besinleri ve kaloriyi tamamen doyarak alabilirsiniz. Doymak için fazla yiyip kilonuz hakkında endişelenmenize gerek kalmaz.

 

2. Temiz Gıdaya Daha Rahat Erişin

Daha önce temiz besinin ne olduğunu çok detaylı bir şekilde anlatmıştık. Kısaca özetlemek gerekirse temiz besin içerisinde ilaçlama ya da biyolojik atık kalıntısı bulunmayan, tamamen doğal bileşenlerden oluşan temizlenmiş ve taze besindir. Eğer karma bir diyet takip ediyorsanız temiz besin tüketmeniz çok zor ya da imkansıza yakın diyebiliriz.

Biyolojik birikim, besin piramidinin tepesine çıktıkça toksinlerin ve dolayısıyla insan vücudu için zararlı olan bileşenlerin artması anlamına gelir. Bu da demek oluyor ne kadar fazla hayvansal temelli ürün tüketirseniz vücudunuzdaki biyolojik birikim ve toksin de o kadar artacaktır. Bunun uzun vadede etkileri ise yıkıcı olabilir.

Özellikle deniz ürünlerinde, denizlerdeki kirlilik oranlarının rekor seviyeye çıkması ile toksin birikimi çok arttı. Öyle ki eğer balık tüketiyorsanız, temizleme işlemi sırasında balıkların içinden çıkan plastikleri en az bir kere görmüş olmalısınız. Böyle bir ortamda yaşayan hayvanı tüketmek ise en temiz ve sağlıklı beslenme biçimi olmayabilir.

 

3. Daha Düşük Kan Şekeri ve Daha İyi Çalışan Böbreklere Sahip Olun 

 

Vegan diyet ile beslenmek aynı zamanda tip2 diyabet ve yavaşlayan böbrek fonksiyonları konusunda da size yardımcı olabilir.

Gerçekten de veganlar daha düşük kan şekeri seviyelerine ve daha yüksek insülin duyarlılığına sahip olma eğilimindedir ve tip 2 diyabet geliştirme riski daha düşük olabilir.

Araştırmalar, vegan diyetlerinin diyabetli kişilerde kan şekeri düzeylerini diyetlerden daha fazla düşürdüğünü bile bildiriyor.

2009'da yapılan bir çalışmada, vegan diyetini uygulayan katılımcıların %43'ü kan şekerini düşüren ilaç dozunu azaltabilmişken, Amerikan Diyabet Derneği tarafından önerilen bir diyet uygulayan katılımcıların sadece %26'sı bunu başarabilmiş.

Araştırmalar ayrıca, et yerine bitki proteini kullanan diyabetli kişilerin böbrek fonksiyon bozukluğu riskini azaltabileceğini öne sürüyor ama bu konuda hala araştırma yapılması gerekiyor.

Kaynak: A plant-based diet for the prevention and treatment of type 2 diabetes by Michelle McMacken and Sapana Shah

 

4. Vegan Beslenme Kalp Rahatsızlıklarına Bağlı Hastalıkları Azaltmaya Yardımcı Olabilir

Kısa süre önce yapılan bir araştırmaya göre, bitkisel gıdaların içeriği sayesinde vücutta kalp rahatsızlıklarını tetikleyecek olan anomalilerin görülme ihtimali azalıyor.

Hatta 800'den fazla vejetaryen erkeği kapsayan 11 yıllık bir Alman araştırması da kanser oranlarının genel halkın yarısından daha az olduğunu buldu. Bu da gösteriyor ki karma diyetlerde alınan besinler düşündüğünüz kadar masum ve yararlı olmayabilir.

 

5. Daha Temiz Bir Cilt İçin Vegan Beslenme İyi Bir Çözüm

Kimin cilt sorunları yoktur ki? Dilerseniz akne ve yağlı bir cilt, dilerseniz izler ve yaralar bir sorun yaratabilir. Özellikle de akneden şikayetçiyseniz kimin suçlu olduğunu hemen söyleyelim, süt ürünleri. Süt ürünleri vücudunuzdaki ve özellikle yüzünüzdeki akne sayısında ve büyüklüğünde direkt bir rol oynuyor. Bu ürünlerin tüketimini tamamen keserseniz iki hafta içinde değişimi siz de görebilirsiniz.

 

Ciltteki yara izlerine gelince, yoğun c vitamini tüketimi ciltteki leke ve kırışıklarınızı azaltırken az c vitamini tüketmeniz bu izlerin daha belirginleşmesine, hatta ciddi vakalarda tekrar açılmasına sebep olabilir.

 

6. Gezegene Yardım Edin!

Dünya görmezden gelinen ancak daha şanssız ülkeleri şimdiden etkilemiş, bizi de çok kısa süre içerisinde dramatik bir kriz içerisinde. Bunun sebebi artan nüfus ile birlikte kirliliğin artması ve temiz suyun korkunç bir hızla tükenmesi. Peki bunun vegan beslenme ile ne ilgisi var?

Dünyadaki temiz suyun büyük bir kısmı hayvan çiftlikleri ve hayvanların yetiştirilmesi için kullanılıyor. Zaten artan nüfus yüzünden sadece insanların kullanımı için gereken su miktarı azalırken çok az kişiyi besleyebilecek bir besin kaynağı için bu derece su harcamanın elbette günlük yaşamımız üstünde sonuçları olacaktır. Bir ineği beslemek için gereken suyla koskoca bir tarla dolusu ekin üretebileceğimizi öğrenmek belki de sizi daha kolay ikna edebilir.

 

 

Sonuç olarak vegan beslenme hem vücudunuza hem de gezegene faydası çok büyük olan ve keyifle takip edebileceğiniz bir beslenme biçimi. Kendinize bir iyilik yapın ve vegan beslenmeyi hayatınıza alın. Her gün bir öğününüzü, ardından haftada bir günü, ardından birkaç günü vegan beslenme ile geçirerek kendiniz için de gezegenimiz için de büyük bir adım atabilirsiniz.


 
Etiketler: beslenme
Kasım 01, 2021
Listeye dön
Çerez Kullanımı

İnternet sitemizden en verimli şekilde faydalanabilmeniz ve kullanıcı deneyiminizi geliştirebilmek için çerezler kullanıyoruz. Çerez kullanımını tercih etmiyorsanız tarayıcınızın ayarlarından çerezleri silebilir ya da engelleyebilirsiniz.